Wybór pokrycia dachu.



W jaki sposób zaoszczędzić na konstrukcji więźby dachowej? Czy możemy zastosować lżejsza konstrukcję jeśli planujemy pokryć dach lekkimi materiałami?
Niestety nie możemy, ponieważ obciążenie konstrukcji to nie tylko poszycie dachu ale również siła wiatru czy zalegający na dachu śnieg.


1 m2 pokrycia z najcięższych dachówek ceramicznych waży średnio ok. 50 kg. Dachy domów jednorodzinnych zaś projektuje się na ok. 100 kg/m2 obciążenia wiatrem i ok. 90 kg/m2 obciążenia śniegiem: wartości te zależą od strefy klimatycznej i modyfikowane są ze względu na kąt nachylenia połaci dachowej. Do tego trzeba oczywiście doliczyć ciężar samej więźby i podkładu pod pokrycie (na przykład łat, kontrłat i folii pod dachówki albo pełnego podkładu z desek lub płyt - pod lekkie gonty bitumiczne), ciężar ocieplenia (najczęściej stosowana jest wełna mineralna - 8 kg/m2) i wykończenia od wewnątrz - ok. 10 kg/m2; choć trzeba przyznać, że ostatnia wartość nie zawsze jest wliczana, bo więźba może przecież pozostać częściowo odkryta.

Rzeczywiste koszty

Obliczając koszty pokrycia dachu, trzeba brać pod uwagę ceny materiałów uzupełniających, a nie tylko podstawowego materiału pokryciowego.

Najwięcej zapłacimy za nie przy pokryciu z dachówek ceramicznych oraz cementowych. Mniej przy pokryciach z blachy. Przy goncie bitumicznym zaś - który można wykorzystać do wielu obróbek - najmniej. O kosztach decyduje natomiast kształt dachu i stopień jego skomplikowania.

Do dachów o większej liczbie załamań połaci - potrzeba więcej akcesoriów. Także koszt jego wykonania jest wyższy, bo bardziej pracochłonny.

Tak więc koszt krycia dachów o tej samej powierzchni tym samym materiałem może znacznie różnić się od siebie ze względu na kształt dachu i tym samym liczbę zakupionych akcesoriów.Skoro nie ciężar samego pokrycia dachu jest najistotniejszy, co należy brać pod uwagę?
Jeśli to nie ciężar pokrycia przesądza o racjonalności wyboru, to co brać pod uwagę?
Przede wszystkim kąt nachylenia i kształt dachu, warunki i strefę klimatyczną, w jakiej ma stanąć dom. Istotne jest także jego otoczenie. Na dachach płaskich pokrycie musi by szczególnie szczelne – bo śnieg zalega na nich dłużej, a woda spływa wolniej niż po dachach stromych. Dlatego niewskazane jest tu użycie dachówek cementowych czy ceramicznych, dobrze natomiast sprawdzą się pokrycia z blachy. Jeśli chodzi o kształt dachu, zalecenia są jasne – wszelkie sztywne pokrycia wielkoformatowe (np. blachodachówka) sprawdzi się na prostych nieskomplikowanych połaciach. Na tych z łukami i dużą liczbą załamań czy zaokrągleń najlepiej stosować pokrycia drobnoformatowe (dachówki lub gonty). Choć renomowani producenci pokryć blaszanych dachowych – po dokonaniu odpowiednich pomiarów – oferują wykonanie elementów pokryciowych dla konkretnego projektu dachu. Biorąc pod uwagę cechy danego regionu Polski, na przykład tereny nadmorskie i przemysłowe z dużymi zanieczyszczeniami powietrza charakteryzują się sporą zawartością związków przyspieszających korozję metali, dlatego nie zaleca się w tych rejonach kryć dachów blachą (chyba że wybierzemy blachy z powłoką zabezpieczającą). W miejscach zacienionych przez drzewa pokrycie z dachówek ceramicznych w krótkim czasie pokryje się mchami i porostami. Jeśli będziemy kierować się niską ceną pokrycia, pamiętajmy, że na jego koszt wpłynąć mogą znacząco elementy uzupełniające, akcesoria, a także ceny podkładu oraz robocizny. I tak na przykład koszt elementów systemowych (uzupełniających) – gąsiorów, dachówek bocznych, kalenicowych – potrzebnych do właściwego wykończenia pokrycia z dachówek ceramicznych i cementowych może stanowić nawet 60% wydatków na pokrycie.


Dachówki ceramiczne

Najstarsze dachówki ceramiczne to te o rudoczerwonej barwie wypalanej gliny. Ich odcień jest niejednolity i pochodzące nawet z jednej partii produkcyjnej mogą się różnić. Standardy produkcji są nastawione przede wszystkim na zapewnienie trwałości, tj. nienasiąkliwości i mrozoodporności, nie zaś na zapewnienie jednolitej barwy. Różnice kolorystyczne producenci niwelują dzięki angobowaniu lub glazurowaniu powierzchni dachówek lub barwieniu ich w masie.

dachowka_cer01.jpg
Roben,

model MONZAplus
masa 1 m2: 37,24 kg
zużycie: ok. 9,8 szt./m2
wymiary: 46,4 x 30,4 cm
kąt nachylenia połaci: 16°
(przy zastosowaniu dodatkowych zabezpieczeń)
kolorystyka: miedziany, kasztanowy, czarno-brązowy, antracytowy
gwarancja: 30 lat


dachowka_cer02.jpg
Wienerberger (Koramic),

model: Renesansowa L15
masa 1 m2: ok. 49,1 kg
zużycie: od 12 szt./m2
wymiary: 44,5 x 27,8 cm
kąt nachylenia połaci: 22°
kolorystyka: naturalna czerwień
gwarancja: 30 lat

dachowka_cer03.jpg
Cerabud

model Karpiówka naturalna
masa 1 m2: ok. 66,5 kg
zużycie: ok. 35 szt./m2
wymiary: 18 x 38 cm
kąt nachylenia połaci: min. 31°
kolorystyka: ceglasta czerwień
gwarancja: 25 lat

dachowka_cer04.jpg
Braas

model: Grecka
masa 1 m2: ok. 45 kg
zużycie: ok. 10 szt./m2
wymiary: 42 x 33 cm
kąt nachylenia połaci: min. 22°
kolorystyka: ceglasty, brązowy, czarny
gwarancja: 30 lat

dachowka_cer05.jpg


Euronit


model: Profil S
masa 1 m2: 45 kg
zużycie: ok. 10 szt./m2
wymiary: 42 x 33,4 cm
kąt nachylenia połaci: min. 22°
kolorystyka: czerwień klasyczna, ciemnobrązowy, ciemnoszary, ciemnoczerwony gwarancja: 30 lat

dachowka_cer06.jpg
Braas,

model Grecka
masa 1 m2: ok. 45 kg
zużycie: ok. 10 szt./m2
wymiary: 42 x 33 cm
kąt nachylenia połaci: min. 22°
kolorystyka: ceglasty, brązowy, czarny
gwarancja: 30 lat



Angobowanie
Polega na naniesieniu na wysuszone, ale niewypalone dachówki specjalnej mieszanki rozrzedzonej gliny z barwnikami. Po wyschnięciu angoby dachówki się wypala, co ujednolica barwę ich powierzchni. Uszkodzenia powłoki czy przecięcia powstałe podczas obróbki dekarskiej (na przykład w wyniku docinania dachówek przy koszach) będą widoczne w pokryciu. Takim sytuacjom zapobiega się przez użycie elementów systemowych dzięki nim nie ma konieczności docinania standardowych dachówek. Angobowane dachówki są gładsze i odporniejsze na zabrudzenia niż naturalne i większy jest wybór ich kolorów. Stosując dwa rodzaje angoby, produkuje się dachówki cieniowane.

Glazurowanie
Polega na zanurzaniu surowych dachówek w glazurze lub spryskiwaniu ich glazurą, która następnie topi się podczas wypalania i nadaje dachówce gładką powierzchnię. Dachówki glazurowane są bardziej błyszczące od angobowanych, a także odporniejsze na wilgoć i zabrudzenia.

Barwienie w masie

Polega na dodaniu do gliny pigmentów mineralnych jeszcze przed uformowaniem dachówek. Po nadaniu kształtu suszy się je i pokrywa warstwą angoby, a następnie wypala w piecu. Dzięki barwieniu w masie powierzchnia i przełam dachówki mają taki sam kolor, zatem nie widać na nich uszkodzeń.

Dachówki ceramiczne układa się na dachach o kącie nachylenia 30-60° (minimalny kąt nachylenia połaci zależy od rodzaju dachówek). Pod dachówki układa się na krokwiach folię szczelną, a na niej mocuje łaty i kontrłaty. Inną metodą jest montaż na pełnym deskowaniu z papą – stosowany na dachach o nachyleniu połaci mniejszym niż 30°. Jeśli kąt nachylenia dachu jest większy niż 60° - każdą dachówkę mocuje się drutem lub gwoździami, aby nie spadła pod własnym ciężarem lub podczas silnego wiatru. Sposób mocowania dachówek ceramicznych zależy od ich rodzaju:

- karpiówki – mocuje się na zaczepy lub, jeśli mają otwór, za pomocą gwoździ;
- zakładkowe - dzięki specjalnym zaczepom na spodzie zahacza się je o łaty, ponadto dachówki wzajemnie się zazębiają dzięki wyprofilowanym ząbkom;
- esówki - mocowane są na zamki bądź zaczepy;
- mnich-mniszka - wklęsłe mniszki układa się na wypukłych mnichach i mocuje klamrami lub drutem do łat.

Bardzo ważne, aby wszystkie dachówki mocowane na szczycie dachu, przy kalenicy, wzdłuż okapu - czyli wszelkie skrajne elementy oraz te o dodatkowej funkcji, np. dachówki przejściowe przybić (zalecenie to dotyczy także dachówek cementowych).
Dachówki ceramiczne mają stosunkowo niewielkie rozmiary, bo na 1 m2 mieści się ok. 13 dachówek. W związku z tym czas ich ułożenia jest dłuższy niż na przykład bitumicznych, a koszt robocizny wzrasta. Są one jednak wyjątkowo trwałe i mogą przetrwać ponad 100 lat - dzięki czemu koszty inwestycyjne szybko się rekompensują.
Dachówki cementowe
Dachówki cementowe praktycznie nie różnią się wyglądem od ceramicznych i trzeba specjalisty, by nawet z bliska dostrzec różnicę, zwłaszcza że wzornictwo obydwu rodzajów dachówek jest podobne. Choć dodać trzeba, że dachówki cementowe są większe od ceramicznych. Najczęściej mają 42 cm długości i 33 cm szerokości i na 1 m2 wystarczy 10 sztuk. Można też użyć mniejszych
-    41 x 24 cm, tych na 1 m2 potrzeba około 15. Ponadto dachówki cementowe są tańsze, bo do wiązania cementu nie potrzeba aż tak wysokich nakładów energii jak do wypalania gliny. Koszty układania obydwu pokryć są bardzo zbliżone.
Dachówki cementowe - dzięki barwieniu w masie oraz powłokom akrylowym lub polimerowym
-    zapewniają trwałość (ich żywotność ocenia się na 70-100 lat) i jednolitość koloru dachu; nie wymagają też żadnych zabiegów konserwacyjnych podczas eksploatacji. Dachówki te cechuje większa dokładność wymiarowa, bo wiązanie cementu nie powoduje istotnych zmian wymiarów uformowanej zaprawy ani nie wprowadza naprężeń termicznych.

Wymagania co do nachylenia dachu oraz przygotowania go do krycia dachówkami cementowymi są takie jak dla dachówek ceramicznych.
W podobny sposób - stosownie do kąta nachylenia dachu - mocuje się je - na zamki lub gwoździe, zależnie od modelu.

Blachodachówka
Blachodachówki dostępne są w postaci dużych arkuszy przetłoczonej blachy o stalowym lub aluminiowym rdzeniu. Ich kształt i wielkość ułatwia krycie dachu o prostym kształcie. W przypadku zaś dachów o skomplikowanej bryle (aby uniknąć dużych strat materiału wskutek cięcia arkuszy) stosuje się panele o długości ok. 1 m w formie jednego rzędu blachodachówek z wbudowaną łatą nośną - takie rozwiązanie przyśpiesza układanie pokrycia i ogranicza ilość odpadów. Blachodachówki muszą być przede wszystkim odporne na korozję - dlatego bardzo dużą wagę przypisuje się powłokom, którymi są pokrywane - muszą one być trwałe i odporne na zarysowania. Dlatego wierzchnia warstwa blachodachówek zabezpieczona jest powłoką z tworzywa sztucznego - poliestrem, akrylem, plastizolem, puralem lub PVF2. Aby zabezpieczyć blachę przed działaniem skraplającej się pary wodnej, często maluje się ją także od spodu.

Uwaga!
Przestrzega się przed cięciem blachodachówek szlifierką kątową! Wysoka temperatura podczas cięcia powoduje uszkodzenie powłoki ochronnej i w ten sposób blacha dużo szybciej koroduje. Dodatkowo snop spadających iskier uszkadza lakierowaną powierzchnię. Do cięcia blachy najlepiej nadają się nożyce lub specjalne wycinaki.
Blachodachówki mogą być pokryte także granulatem ceramicznym - wówczas przypominają dachówki ceramiczne - lub posypką mineralną. Posypki te wydłużają trwałość pokrycia i tłumią odgłosy kropel deszczu. Dzięki powłokom Blachodachówki są bardziej odporne na działanie czynników atmosferycznych. Dzięki nim blachodachówkę można stosować praktycznie wszędzie z wyjątkiem rejonów silnie uprzemysłowionych o dużym zanieczyszczeniu tlenkiem siarki oraz obszarów nadmorskich - o średnim i dużym zasoleniu (do kilkuset metrów od brzegów Bałtyku). Blachodachówki są najmniej ze wszystkich materiałów podatne na porastanie mchem. Trwałość blachodachówek szacuje się na około 50- 70 lat.
Blachodachówki można stosować na dachach o kącie nachylenia od 9 do 90° (np. jako obróbki bocznych ścian lukarn). Mocuje się je do drewnianego rusztu, przytwierdzając każdy arkusz w zagłębieniu

Sprawdźmy, czy cena ustalona w przygotowanej dla nas ofercie dotyczy metra kwadratowego arkusza blachy, czy też faktycznej powierzchni pokrytego dachu. Różnica zazwyczaj wynosi około 5%  i wynika z tego, że arkusze układa się na zakład przytłoczenia samonawiercającymi wkrętami do łat. Blachodachówki z wytłoczonym od spodu sztywnym profilem zastępującym łatę, tj. Blachodachówki samonośne, mocuje się do kontrłat lub do krokwi profilami montażowymi.

Dachówki bitumiczne
Dachówki, inaczej gonty bitumiczne, to pasy z materiału przypominającego papę z jednym brzegiem ozdobnie wyciętym tak, że w pokryciu tworzy powtarzalny wzór. Są bardzo elastyczne, trzeba je zatem układać na sztywnym i gładkim poszyciu z łączonych na wpust desek lub płyt OSB. Na wierzchniej stronie gonty są pokryte kolorową posypką, która pełni funkcję ozdobną oraz chroni masę asfaltową przed niszczącym działaniem promieni ultrafioletowych, przegrzewaniem oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Jeżeli spod posypki widać czarną masę bitumiczną, nie wróży to dobrze trwałości gontów; takich lepiej nie kupować.
Pokrycia bitumiczne można układać na bardzo stromych, skomplikowanych, łamanych dachach o różnym kącie nachylenia od 12 do 80°. Jeśli nachylenie jest mniejsze niż 20°, pod gontem trzeba ułożyć papę pod-kładową. Ze względu na elastyczność gonty bardzo dobrze sprawdzają się na dachach o skomplikowanej bryle. Ilość ewentualnych odpadów powstających przy układaniu pokrycia z bitumu jest niewielka, zatem materiał ten można kupić z niedużą nadwyżką, która zrekompensuje ewentualne straty powstałe w wyniku przycinania materiału. Po ułożeniu na dachu gonty łączą się wzajemnie w wyniku tzw. samowulkanizacji, bo na wierzchniej stronie mają fabrycznie naniesione paski asfaltu modyfikowanego lub równoległe rzędy kleju bitumicznego. Wystarczy temperatura powyżej +5 stopni Celsjusza i słoneczna pogoda, by doszło do sklejenia gontów. Na czas transportu i składowania klej lub asfalt zabezpiecza folia, którą przed ułożeniem każdego pasa się zrywa. Zamiast pasków asfaltu i rzędów kleju na spodzie dachówek może być warstwa elastomerowej masy asfaltowej, zwanej SBS, także zabezpieczona folią. Masa elastomerowa łączy gonty skuteczniej, bo na większej powierzchni, dzięki temu uzyskuje się trwalsze i szczelniejsze pokrycie. Całkowita samowulkanizacja następuje dopiero po kilku lub kilkunastu dniach.

gont1.jpg
Owens Corning

model Oakride Pro AR
masa 1 m2: 13 kg
wymiary: 33,6 x 97,2 cm
gr. pokrycia: 5 mm
kąt nachylenia połaci: 12-90°
kolorystyka: onyx black, quarry, grey, brownwood, chateau green, terra cotta gwarancja: 30 lat
gont2.jpg


Tegola Polonia
, model Mosaik
masa 1 m2; 9 kg
wymiary: 33,7 x 100 cm
gr. pokrycia: 3 mm
kąt nachylenia połaci: 3-90°
kolorystyka: rosso sfumato (czerwień), marrone sfumato (jasny brąz), grigio sfumato (szarość), nero (czerń), verde sfumato (zieleń), blu sfumato (niebieski)
gwarancja: 10 lat

gont3.jpg
Tegola Polonia, model Maste
masa 1 m2: 13,5 kg
wymiary: 33,7 x 100 cm
gr. pokrycia: 3-6 mm
kąt nachylenia połaci: 3-90°
kolorystyka: cotto antico, legno scandola,
ardesia scura, ardesia chiara, verde pietra,
pietra antica, grigio pietra, blu
gwarancja: 10 lat



Żródło: magazyn "Budujemy Dom"